Κλείσαμε αισίως τα 6!

Η αλήθεια είναι ότι μετά τον πρώτο χρόνο, έπαψα πια να τα γιορτάζω. Εντάξει, πάντα ήξερα ότι ο Μάρτιος ήταν ο γενέθλιος μήνας του παρόντος μπλογκ, αλλά τα επετειακά ποστάκια τα είχα εγκαταλείψει. Φέτος όμως το σκεφτόμουνα έντονα, ίσως επειδή πέρασαν έξι χρόνια, ίσως πάλι επειδή είναι Τρίτη και 13 με ό, τι κι αν αυτό σημαίνει...

Σκέφτομαι τελικά ότι τα χρόνια των μπλογκς πρέπει να μετράνε όπως αυτά των σκύλων, δηλαδή κάθε χρόνος επί 7. Συνεπώς το μπλογκάκι τώρα έφτασε τα 42 του (ευτυχώς μεγαλύτερο από μένα- είναι κι αυτό μια κάποια παρηγοριά)...

Η απόπειρα για έναν πρόχειρο απολογισμό με σκανάρισμα (βλ: διαβάζω πεταχτά το περιεχόμενο) απέφερε τελικά τους εξής καρπούς:

Ο πρώτος χρόνος ήταν αυτός της αποκάλυψης ενός μικρό- κοσμου. Το μωρό γεννήθηκε, άρχισε να μιλάει, να περπατάει ν' ανακαλύπτει τον κόσμο, ήταν παρορμητικό, χαρούμενο, αθώο και αφελές όπως όλοι στο ξεκίνημα της ζωής μας. Με το κλείσιμο της εκείνη η χρονιά είχε τελικά σηματοδοτήσει το βάπτισμα στη σφαίρα των μπλογκς αλλά και μια μεγάλη προσωπική ευτυχία.

Ο δεύτερος χρόνος άρχισε να χωρίζει την ήρα απ' το στάρι. Εκεί διαδραματίστηκε το σίριαλ the bold and the beautiful ή οι καλοί κι οι κακοί. Τα λουριά μαζεύτηκαν, άρχισαν να κρατούνται κάποιες αποστάσεις, αν είσαι φίλος διάβαινε κι αν είσαι εχτρός μου φύγε.

Τον δεύτερο χρόνο (στην εφηβεία του δηλαδή) το μπλογκάκι πειραματίστηκε με πολλά κι ενδιαφέροντα, έπαιξε παιχνίδια, αναζήτησε την έκφραση σε άλλες συχνότητες, απόκτησε αδερφάκι κι έτσι του πασάρε τα ειδικού ενδιαφέροντος θέματα.

Επιπλέον, ο μικρόκοσμος της αρχής, διευρύνθηκε εντυπωσιακά. Κινητοποιηθήκαμε με επιτυχία για δυσάρεστο δυστυχώς λόγο, βοηθήσαμε, διαδώσαμε κι άρχισε να μας πιάνει στο στόμα του κι ο Τύπος...

Ο τρίτος χρόνος ήταν αυτός της ενηλικίωσης. Είπαμε, με αριθμούς σκύλων, το μπλογκ ήταν ήδη 21 χρονών. Σε ηλικίες ανθρώπων, τα 20 είναι η καλύτερη ηλικία κατά τη γνώμη της γράφουσας και μην ακούω βλακείες του τύπου, στα 35 ήμουν στην καλύτερη ηλικία μου. Εγώ προσωπικά ήμουν στα 20! Τότε που αισθάνεσαι ότι μπορείς να κάνεις τα πάντα κι ότι ο χρόνος μπροστά σου είναι απεριόριστος. Το διαδίκτυο ήδη είχε αρχίσει να κατακλύζεται από θεματικά ιστολόγια και το μπλογκάκι μου άρχισε να "μιλάει" σε λίγο πιο ταξειδιάρικο ύφος όταν το επέτρεπαν οι περιστάσεις.

Παράλληλα, ξεκίνησε και η μόδα φέισμπουκ κι ο γνωστός κόσμος των μπλογκς άρχισε σιγά- σιγά να συχνάζει σ' άλλα λημέρια. Τον Σεπτέμβριο μας ζήτησαν τα ραδιόφωνα (τα ιντερνετικά όχι ό, τι κι ό, τι!). Στο τέλος όμως του 2008 συνέβη κι ένα εξαιρετικά δυσάρεστο γεγονός που μας έκανε όλους ν' αλλάξουμε πολύ. Στην πραγματικότητα, ό, τι διαδραματίστηκε εκείνες τις μέρες έμελλε ν' αλλάξει τις ζωές μας για πάντα.

Τον τέταρτο χρόνο, λίγο πριν τα πρώτα -άντα δηλαδή, το διάβασμα των μπλογκς έπαψε να συνοδεύει πια τον πρωινό καφέ στο γραφείο. Κάποιοι είχαν αρχίσει και τα κελαηδίσματα (βλ τουίτερ) που ήταν πιο σύντομα και περιεκτικά. Εγώ, ως πιο vintage τύπος, θα άντεχα ακόμα 2 χρόνια πριν υποκύψω. Τα μπλογκ μαγειρικής βασίλευαν στο διαδίκτυο, ενώ κάποιοι δημοσιογράφοι κι αρκετοί δημοσιογραφίσκοι μετακόμισαν κατά δω.

Όπως κακά μας άφησε το 2008, έτσι και συνεχίστηκε στο 2009. Δεν λένε ότι η κακή μέρα απ' το πρωί φαίνεται;

Η εποχή της αθωότητας είχε παρέλθει, τα ταξείδια ευτυχώς συνεχίστηκαν και τροφοδοτούσαν με υλικό...

Ο πέμπτος χρόνος μάλλον κρατήθηκε ζωντανός για συναισθηματικούς λόγους αλλά και σαν μέσο να υπάρχει κάτι για ώρα ανάγκης. Να, αν δω ένα όνειρο και τρομάξω και θέλω να το ξορκίσω μετά, αν θέλω συνομωτικά να μοιραστώ ένα εξαιρετικά ευχάριστο προσωπικό γεγονός, αν ό, τι ζω στην καθημερινότητα μου αφήνει με κάποιον τρόπο τα σημάδια του σαν αυτό ή αυτό. Αν θέλω να σας μιλήσω για μια μεγάλη δική μου απώλεια.

Εντάξει, δεν βρήκα ποτέ το κουράγιο να πω τέλος στο μπλογκάκι μου. Φοβόμουν ότι θ' άλλαζα γνώμη μετά. Προτίμησα να το διατηρώ στη ζωή έστω κι αν γράφω πια αραιά και που. Ούτε σε άλλη πλατφόρμα το μετέφερα ποτέ, ούτε αισθητικά προχώρησα σε βελτιώσεις, ούτε καν εκείνη την πρώτη λίστα με όσους παρακολουθούσα κάποτε άλλαξα /ανανέωσα.

Θέλω να μπαίνω κάπου να γράφω όταν νιώθω ότι έχω κάτι να πω, όπως έκανα παλιά με το ημερολόγιο. Εννοείται ότι συν τω χρόνω έχει ατονήσει η διαδικασία σχολιασμού. Δεν έκανα εγώ επισκέψεις, δεν περίμενα κιόλας. Εντάξει, δεν είναι όλα δούναι και λαβείν, αλλά δεν το' χω και πολύ αυτό το πι-αρ (sic) κομμάτι. Με αγχώνει η ανάγκη της συνέπειας κι επειδή είμαι συνεπής στους άλλους τομείς της ζωής, εδώ θέλω το άγχος ν' απουσιάζει. Δεν λέω ότι αδιαφορώ για σχόλια. Αλλά αν έρχονται αυθόρμητα έχει καλώς, δεν θα τα κυνηγήσω.

Κλείνοντας, θέλω να σβήσω τα κεράκια μου παρέα με τους φίλους που παρέμειναν εντός κι εκτός δικτύου: (nina, krot, mpampakis, anagennimeni) και βέβαια με τον αγαπημένο μου στην παλιά, λατρεμένη μορφή του ;)

Η πόλις θα σε ακολουθεί.

Υπήρχε εκεί πριν από σένα. Στην όχι πάντα φιλόξενη αγκαλιά της μεγάλωσες, σ' αυτήν έκανες τα πρώτα σου βήματα, γι' αυτήν έμαθες στο σχολείο. Στις γειτονιές της έζησες, στις αλάνες και τις παιδικές χαρές της έπαιξες, στα παγκάκια της κρυφο -φιλήθηκες, στα φτωχά δασάκια της έκανες κοπάνες απ' το σχολείο. Στα στενά της έδωσες τα πρώτα σου ραντεβού. Στους δρόμους της έμαθες να οδηγείς, στα μπαράκια της ήπιες κι έγινες λιώμα, στα ταβερνάκια της έφαγες, στα καφέ της σύχναζες και παραπονιόσουν για τον ακριβό καφέ.

Την βρίζεις τελευταία με άνεση. Ακριβώς όπως θα έκανες με κάποιον πολύ κοντινό σου άνθρωπο. Χάλια δρόμοι, μπετόν, άσχημες πολυκατοικίες, γκρίζα όλα, σκουπίδια παντού, εικόνες εγκατάλειψης, άστεγοι, μετανάστες, εγκληματικότητα, αδιαφορία, φόβος. Θες να φύγεις. Πόσες φορές δεν σκέφτηκες πως δεν πάει άλλο; Να σηκωθείς και να πας αλλού, να ζήσεις σε πιο πολιτισμένα μέρη...

Αν όμως στην κατηγορήσουν άλλοι, θα πέσεις να τους φας. Γίνεσαι τοπικιστής γιατί είναι η πόλη σου. Σαν περπατάς κάτω απ' τη σκιά της Ακρόπολης, ξέρεις ότι πατάς το ίδιο χώμα με τον Σωκράτη και τον Περικλή των οποίων αρέσκεσαι να πιστεύεις ότι είσαι άμεσος απόγονος. Να, εκεί πιο πάνω προσέφερε η Αθηνά μια ελιά κι έγινε η προστάτιδα της. Σ' αυτόν τον τόπο γεννήθηκε η Δημοκρατία και το θέατρο. Εδώ χτίστηκε ο Παρθενώνας και άκμασε η φιλοσοφία.

Ο αττικός ουρανός της σε σκεπάζει γλυκά. Το φως του σε λούζει και σε κάνει να χαμογελάς όταν βγαίνουν οι πρώτες αχτίδες του. Τι ευτυχία να σου χαρίζεται σχεδόν 12 μήνες τον χρόνο. Κι ύστερα, οι νεραντζιές, αυτές οι λίγες εναπομείνασες σε τρελαίνουν με τη μεθυστική μυρωδιά τους κάθε που μπαίνει η άνοιξη- κι ας έχει γεμίσει το σύμπαν σκουπίδια και βρωμιά πια.

Είναι ένας ζωντανός οργανισμός η πόλη σου, όπως κι εσύ, όπως κι όλοι όσοι αγαπάς ή ακόμα κι αυτοί που αγαπάς να μισείς.

Δεν θες να κατέβεις να την δεις τώρα που αργοπεθαίνει. Διστάζεις να επισκεφθείς τον ταλαιπωρημένο ετοιμοθάνατο. Τι λόγια παρηγοριάς να πεις... Σε ποιον να εναποθέσεις τις ελπίδες σου;

Ανάμεσα στα πολλά που ακούστηκαν και γράφτηκαν χτες, κάποιοι κοντόφθαλμοι αναρωτήθηκαν τι σημασία έχουν τα κτίρια, οι άνθρωποι να είναι καλά. Ναι, αν το συγκρίνεις εντελώς ψυχρά, η ανθρώπινη ζωή μετράει περισσότερο, Αλλά βλέπεις, χρειάζεται και λίγο μυαλό (ή απλώς κοινή λογική) για να δεις μακρύτερα. Σε κάποια απ' αυτά τα κτίρια, υπήρχαν θέσεις εργασίας που χάθηκαν βίαια χτες το βράδυ. Σε κάποια άλλα, υπήρχε ζωντανή η ιστορία της πόλης 100 χρόνια πριν. Κάπου εκεί μέσα διασκέδασες, είδες ταινία, έκλαψες, χειροκρότησες, συγκινήθηκες, έκανες τα ψώνια σου, πάτησες απλώς το πόδι σου.

Οι άνθρωποι δεν μπορούν να ζούνε ερήμην των πόλεων. Όταν καταστρέψεις και το τελευταίο σημείο αναφοράς με τον πολιτισμό τον οποίο δεν επέλεξες μεν, αλλά και δεν απέρριψες μεγαλώνοντας, μπορείς να πας να κρυφτείς στη ζούγκλα. Πρόσεχε όμως, γιατί εκεί υπάρχουν νόμοι που λειτουργούν και τιμωρούν.

Σε μια στιγμή, προς μια αιωνιότητα

Γνώρισα τον Θόδωρο Αγγελόπουλο το φθινόπωρο του 2005 στο σπίτι του στο Παλαιό Ψυχικό για επαγγελματικούς λόγους. Περάσαμε μαζί σχεδόν μια ώρα, εκείνος, η γυναίκα του κι εγώ. Θυμάμαι πως δεν ήταν ιδιαίτερα ομιλητικός. Δεν θα τον χαρακτήριζα αντικοινωνικό απλώς απομονωμένο σ' ένα δικό του περιβάλλον. Έλεγε τα απολύτως απαραίτητα. Φαινόταν απόλυτα συγκροτημένος, εξαιρετικά παρατηρητικός σε ό, τι τον ενδιέφερε, ευγενικός σε λογικά πλαίσια- ούτε διαχυτικός, ούτε αγενής- κι απόλυτα συμφιλιωμένος με ό, τι ανέδυε η προσωπικότητα του. Δεν προσπαθούσε τίποτα. Ούτε να γίνει αρεστός, ούτε κάτι άλλο. Είχε κερδίσει το στοίχημα να είναι ο εαυτός του όπως του άρεσε κι όλο αυτό υπάρχει ακόμα σαν ανάμνηση μέσα μου. Δεν τον διακατείχε το άγχος ν' αρέσει. Είχε κατακτήσει - δεν ξέρω με πόσο κόπο- την ηρεμία.

Δεν μ΄αρέσουν καθόλου τα εγκωμιαστικά σχόλια τα οποία ως λαός μ' εκρηκτικό ταμπεραμέντο έχουμε ως ψωμοτύρι. Ιδιαιτέρως δε, τα απεχθάνομαι κατόπιν εορτής. Κάθε φορά που φεύγει κάποιος γεμίζουν τα μέσα με δηλώσεις συμπάθειας για το μεγαλείο του εκλιπόντος. Τα μισά απ' αυτά δεν είναι αλήθεια και στα υπόλοιπα υπάρχει δόση υπερβολής. Σπανίως, μένει κι ένα μικρό ποσοστό που ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

Ο δημιουργός είναι καταδικασμένος ν' ακολουθείται πάντα απ' το έργο του και να στιγματίζεται ακόμα κι ως προς την προσωπικότητα του μέσα απ' την επαγγελματική του ιδιότητα. Παράλληλα, έχοντας το πλεονέκτημα να μένει ζωντανός μέσα απ' το δημιούργημα του, τίθεται διαρκώς στην κρίση του κοινού και της συντεχνίας του. Στην περίπτωση του Αγγελόπουλου μάλιστα, αυτό παίρνει μεγαλύτερες διαστάσεις αφού μιλάμε για έργο γνωστό στους σινεφίλ ανά τον κόσμο.

Ανεξάρτητα δε από το να μας αρέσει ή όχι το στυλ των ταινιών του, πρέπει κανείς ν' αναγνωρίσει ότι ο εκλιπών ήταν ένας παθιασμένος άνθρωπος με την τέχνη του, ήξερε από νωρίς τι ήθελε να κάνει και το ακολούθησε μεθοδικά και με συνέπεια, δεν παρεξέκλινε του στόχου του, δεν "πούλησε" το προσωπικό του στυλ, δεν έκανε τη χάρη σε κανέναν να γίνει πιο προσιτός ή αρεστός και μέσα απ' όλα αυτά, πέρασε τα σύνορα της μικρής του χώρας.

Τον κατηγορούσαν ότι ταλαιπωρούσε ηθοποιούς και συνεργείο σε δύσκολες και πολύωρες συνθήκες γυρισμάτων. Νομίζω ότι την ίδια ταλαιπωρία όμως υφίστατο κι ο ίδιος. Αν και προχωρημένης ηλικίας, εξακολουθούσε να κάνει γυρίσματα με τον ίδιο τρόπο και να βασανίζεται εσωτερικά ξεχνώντας ακόμα και μερικά πρακτικά πράγματα. Αυτή η ενδοσκόπηση, η απορρόφηση στον κόσμο της τέχνης και της κινηματογραφικής του αφήγησης, τον έκανε προχθές το βράδυ ν' αψηφήσει το φωσφορίζον γιλέκο, τη βροχή και την κυκλοφορία της λεωφόρου και να βαδίσει μακριά για να επικοινωνήσει με το πλάνο του.

Ο με "κινηματογραφικό τρόπο" φυσικός του θάνατος πάνω στο γύρισμα μας έκανε να υποδεχτούμε την είδηση πάνω απ' όλα με δέος. Όπως κάποιοι ηθοποιοί παθιασμένοι με την τέχνη τους, δηλώνουν ότι θέλουν ν' αφήσουν την τελευταία τους πνοή πάνω στη σκηνή, ο Αγγελόπουλος δανείστηκε μόνο την αφορμή μιας κινηματογραφικής στιγμής για να περάσει στην αιωνιότητα.

Η Κωνσταντινούπολη της καρδιάς

Τώρα έχω εικόνα. Πως είναι όταν ακούς συνέχεια για κάτι αλλά δεν το' χεις δει ποτέ; Ε, έτσι συνέβη και με την Πόλη. Εγγεγραμμένη στο συλλογικό μας dna από πάντα, μέρος της διδακτέας ύλης στο σχολείο, σημείο αναφοράς μαζί με τις χαμένες πατρίδες, προσφυγιά, ανταλλαγή πληθυσμών, έθνη, κράτη, δυο αυτοκρατορίες, όλα αυτά κι άλλα πολλά ακόμη είναι η Κωνσταντινούπολη.

Μου λες Αγιά Σοφιά και την βλέπω μπροστά μου. Τεράστια, επιβλητική, αρχοντική, σου προκαλεί δέος με τον όγκο της, θαυμάζεις την αρχιτεκτονική σύλληψη, φαντάζεσαι τον Ιουστινιανό να μπαίνει μέσα θριαμβευτικά ξεστομίζοντας το "νενίκηκα σέ Σολομών", γυρνάς τον χρόνο πίσω σε λειτουργίες και στέψεις αυτοκρατόρων, προσπαθείς να φανταστείς το ατέλειωτο χρυσάφι μπροστά στα λιγοστά εναπομείναντα ψηφιδωτά. Μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, η Αγιά Σοφιά που μάθαμε ν' αγαπάμε ως αποκλειστικά δική μας, είναι τώρα στην πατρίδα των "άλλων", φέρει ίχνη λεηλασιών και ξένα σύμβολα, αλλά όπως όλα τα μεγάλα μνημεία, στέκει ατρόμητη κι αρχόντισσα κόντρα στον χρόνο που περνά και σε μαγεύει απ' όπου και να την κοιτάξεις.

Απέναντι της, σε απόσταση αναπνοής το Μπλε τζαμί και στη μέση ο ιππόδρομος των Βυζαντινών χρόνων. Σήμερα είναι πεζόδρομος με κάποια μαγαζάκια κοντά στα ιστορικά μνημεία και με τους οβελίσκους του Θεοδοσίου, του Κων/νου του Πορφυρογέννητου αλλά και τη στήλη των Όφεων. Παντού μικροπωλητές με τουριστικούς οδηγούς και το γεια σου τι κάνεις σε όλες τις γλώσσες του κόσμου.

Το Μπλε τζαμί στο οποίο πρέπει να βιαστούμε να μπούμε πριν αρχίσει η προσευχή τους, είναι έργο του διάσημου Τούρκου αρχιτέκτονα Σινάν και φτιάχτηκε κατ' εντολήν του Σουλτάνου Αχμέτ στη συγκεκριμένη θέση για να δεσπόζει καθώς προσέγγιζαν τα πλοία. Ήταν δε το μόνο με 6 μιναρέδες εκείνη την εποχή στην Τουρκία και θεωρείται ένα απ' τα αριστουργήματα της ισλαμικής αρχιτεκτονικής. Το όνομά του το οφείλει στο μπλε χρώμα που κυριαρχεί στο εσωτερικό του.

Μου λες Τοπκαπί, θυμάμαι την Υψηλή Πύλη απ' την ιστορία Δέσμης, αλλά και την ομώνυμη ταινία του Ντασέν με τη Μελίνα. Μπαίνουμε στο τεράστιο παλιό παλάτι, απλωμένο σ' ένα μαγευτικό οικόπεδο που βλέπει Προποντίδα, Βόσπορο και Κεράτιο. Οι κήποι μεγάλοι, τα κτίρια παντού διάσπαρτα ανάμεσα. Τα μαγειρεία, τα διαμερίσματα του χαρεμιού, η αίθουσα του θρόνου, η αίθουσα με τα όπλα, τα κοσμήματα. Διαμάντια μυθικών καρατίων μπροστά στα μάτια μας, σμαράγδια, ρουμπίνια, αντικείμενα ισλαμικής τέχνης, εκατοντάδες κόσμος να στριμώχνεται για να δει. Το Τοπκαπί είναι μεσαιωνικού τύπου παλάτι, χωρίς πολλά έπιπλα κατά τα Οθωμανικά ήθη. Φαντάσου ότι όταν λέμε αίθουσα του θρόνου εννοούμε ένα τεράστιο κρεββάτι κι όχι θρόνο παραδοσιακού τύπου...

Μου λες γέφυρα του Γαλατά και την περπατάω ή την περνάω με το τραμ. Είναι το πέρασμα στις γειτονιές που άλλοτε ζούσαν οι Χριστιανοί.

Οι ψαράδες της γέφυρας δεν σταματούν ποτέ. Τα ψαρομάγαζα από κάτω είναι συνεχώς γεμάτα κόσμο. Υπαίθριοι πωλητές φτιάχνουν σάντουιτς με ψάρι ή μύδια με ρύζι.

Ανεβαίνουμε προς τον Πύργο του Γαλατά. Η θέα σου κόβει την ανάσα- ιδιαίτερα αν έχεις και λίγη υψοφοβία... Ο πρώτος τούρκικος καφές- ο δικός μας καλούμενος ελληνικός - είναι απολαυστικός και συνοδεύεται κι από μπισκοτάκι με το σχήμα του πύργου.

Πιο πέρα το Πέραν. Το μυθικό ξενοδοχείο Peran Palace που φιλοξένησε την Αγκάθα Κρίστι, τα ωραία μπιστρό, η ατέλειωτη Ιστικλάλ με τα μαγαζιά παντός είδους, παραδοσιακά και διεθνή να συνυπάρχουν αρμονικά. Ωραία βιβλιοπωλεία, μοδάτα εστιατόρια αλλά και κεμπαμπτζίδικα. Το ντονέρ στροβιλίζεται και μοσχομυρίζει!

Πολύχρωμα φαγητά στις βιτρίνες, γυναίκες που πλάθουν πιτάκια, ατέλειωτα γλυκά, σιροπιαστά, γαλακτερά, παγωτά, τα ραχάτ λουκούμ (οι μπουκιές της απόλαυσης δηλαδή), προφιτερόλ, σουτζούκια...πρώτη φορά στη ζωή μου μου τρέχουν τόσο τα σάλια. Μην προσπαθήσεις να σκεφτείς όπως ο νεοέλληνας. Μας έκλεψαν την κουζίνα μας. Το να ψάχνεις να βρεις ποιος έκλεψε ποιον ανάμεσα σε δυο λαούς που συνυπήρξαν για αιώνες μοιάζει με την κότα και το αυγό. Κι όπως δεν υπάρχει παρθενογένεση στην Τέχνη, δεν υπάρχει και στην κουζίνα. Τα αριστουργήματα είναι κοινή κληρονομιά.

Μου λες πλατεία Ταξίμ κι απλώνεται ντυμένη χριστουγεννιάτικα μπροστά μου. Δεν έχει σημασία που οι Τούρκοι δεν γιορτάζουν Χριστούγεννα. Όλα είναι στολισμένα σε μια κοσμοπολίτικη, τουριστική πόλη. Περπατάμε στα δρομάκια για να χαθούμε απ' το πλήθος και τους διασηλωτές που θέλουν τον Σαρκοζί στο πιάτο (δεν καταλαβαίνουμε τι λένε τα πανώ, μόνο με τις εικόνες επικοινωνούμε) και πέφτουμε πάνω στην Αγία Τριάδα. Ο φύλακας μας ξεκλειδώνει και μπαίνουμε να δούμε. Τώρα σκέφτομαι τις μέρες εκείνες που θα ήταν γεμάτη κόσμο. Στην αυλή της, κάτι πανέμορφα γατιά βρίσκουν θαλπωρή και τροφή. Οι Τούρκοι αγαπούν πολύ τις γάτες, διάβαζα πρόσφατα.

Πιο μετά, σε μια εναλλακτική διαδρομή, περπατάμε στα Cucucurma με τις γκαλερί και τα χαριτωμένα μαγαζάκια νέων σχεδιαστών.

Μου λες Dolmabachtse και βλέπω το μεγάλο παλάτι λουσμένο στο φως μπροστά μου. Αυτό είναι το νέο παλάτι, το πιο μοντέρνο, χτισμένο στη δύση της αυτοκρατορίας, ανάμεσα στα 1843 και 1856, με σαφείς ευρωπαϊκές επιρροές. Εδώ θα δεις ανεκτίμητης αξίας χαλιά, τεράστιους πολυελαίους, σαλόνια με τραπέζια και πολυθρόνες, βιβλιοθήκες, το προσωπικό λουτρό του σουλτάνου, τα ιδιαίτερα διαμερίσματα των γυναικών, το χαρέμι. Θα περπατήσεις τους κήπους, θα μάθεις ότι κι ο Κεμάλ κατοίκησε για λίγο εδώ, θα χαζέψεις τη θέα προς τον Βόσπορο και μετά θα πάρεις το πλοιαράκι και κάνοντας κρουαζιέρα θα το θαυμάσεις κι από θαλάσσης. Θα σκεφτείς ότι ο Σουλτάνος το' χτισε την περίοδο της παρακμής του σαν ένα συμβολικό άνοιγμα προς τη Δύση ίσως. Τι σημασία έχει, οι μονάρχες έρχονται και παρέρχονται. Τα κτίσματα παραμένουν...

Μου λες κρουαζιέρα στον Βόσπορο κι έτσι όπως κρυώνω απ' τα ρεύματα της θάλασσας πάνω στο κατάστρωμα, δεν χορταίνω να κοιτώ άλλοτε απ' τη μια κι άλλοτε απ' την άλλη πλευρά την Πόλη. Οι μαρίνες με τα σκάφη, το Μπεϊλέρμπεϊ που φημίζεται για τις ψαροταβέρνες του, τα περίφημα γυαλί στις όχθες του Βοσπόρου, τα πλουσιόσπιτα στο Μπεμπέκ, η κρεμαστή γέφυρα που ενώνει την Ευρωπαϊκή με την πιο πράσινη και σαφώς πιο ευκατάστατη-αν κρίνω απ' τα σπίτια- Ασιατική όχθη.

Μου λες ότι αυτή η Πόλη είναι η μοναδική χτισμένη ανάμεσα σε δυο ηπείρους. Τις βλέπω, περνάω σε λιγότερο από 10 λεπτά απέναντι, αλλάζω ήπειρο, όχι πόλη ή χώρα. Περπατάμε απ' το Uskudar (Σκουτάρι) ως το Harem ατενίζοντας την παλιά απαγορευμένη πόλη μέσα στα τείχη της. Τρώμε σ' ένα καταπληκτικό εστιατόριο με τζαμαρία. Όλες οι αισθήσεις μας με απλά πράγματα χορταίνουν.

Περπατάμε κατά μήκος του Κεράτιου σε μια χειμωνιάτικη λιακάδα. Το Πατριαρχείο είναι σχεδόν κρυμμένο σε μια μάλλον συντηρητική, άχρωμη γειτονιά. Τα πρώτα μαγαζιά όπως διασχίζουμε τον δρόμο έχουν επιγραφές στα ελληνικά. Ακρόπολη, τουριστικά είδη, φραπές. Ψηλά, η Μεγάλη του Γένους Σχολή, τώρα πια ανενεργή και κλειστή. Μέσα στην εκκλησία λειτουργία παρουσία του Πατριάρχη. Οι πιστοί παρακολουθούν ευλαβικά κι ετοιμάζονται να κοινωνήσουν. Στον περίβολο, ένα χριστουγενιάτικο δέντρο, μάρμαρα από αρχαίους ναούς και μια γάτα -τίγρης με πράσινα μάτια.

Λίγα χιλιόμετρα μακρύτερα, πάνω στον λόγο με τα μνήματα το καφέ του Πιερ Λοτί που απ' τη λατρεία του για την Πόλη, την επισκεπτόταν συχνά στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα, άλλοτε με την ιδιότητα του ως αξιωματικός του ναυτικού κι άλλοτε ιδιωτικά, ορμώμενος απ' το πάθος του για την παντρεμένη Αϊζαντέ.

Ανεβαίνουμε με τελεφερίκ και καθόμαστε έξω στα τραπεζάκια με τα καρώ τραπεζομάντηλα. Πίνουμε τσάι και χαζεύουμε τις αντανακλάσεις του ήλιου στα νερά του Κεράτιου.

Τώρα έχω εικόνα: μου λες παζάρι και μπαίνω στο Καπαλί Τσαρσί. Παντού μαγαζιά με όλων των ειδών τα εμπορεύματα. Δεν τολμώ να χαζέψω κάτι και αμέσως μου την πέφτουν (sic). Αρχίζουμε τα παζάρια, μισά αγγλικά, κάτι σκόρπια τούρκικα, μισά ελληνικά, νοήματα, πάντως συνενοούμαστε.

Πιο κάτω η αιγυπτιακή αγορά με τα μπαχάρια. Αγοράζω ροζ πιπέρι, σουμάκ και πράσινο τσάι. "Δεν θα σε ξεχάσω ποτέ" μου λέει ο δαιμόνιος πωλητής επειδή του έχω κάνει τη ζωή δύσκολη παζαρεύοντας τα γραμμάρια... "τα ίδια λες σε όλες" του απαντώ κι απομακρύνομαι γελώντας να φωτογραφήσω το turkish viagra, δηλάδή την πατέντα του αποξηραμένου γεμιστού με καρύδια σύκου.

Ακούω χαμάμ κι αμέσως κατεβαίνω στο υπόγειο με τους μαρμάρινους πάγκους και τους υδρατμούς. Πόσα κορμιά έχουν τριφτεί εδώ στους αιώνες; Φοράω τα ξύλινα τσόκαρα να μην γλιστράω κι αφήνομαι στα έμπειρα χέρια της μασέζ που με κάνει να ταξιδέψω πίσω στον χρόνο καθώς χαλαρώνω. Αναζωογονούμαι τόσο που έχω όρεξη να οργώσω ξανά την Πόλη περπατώντας.

Κατεβαίνω στο βασιλικό υδραγωγείο κι είναι σαν να μπαίνω στα άδυτα των αδύτων. Δίκιο έχει ο συγγραφέας. Πρέπει να έρθεις εδώ νωρίς το πρωί ή αργά το απόγευμα για ν' ακούσεις τον ήχο του νερού. Στο βάθος το κεφάλι της Μέδουσας στηρίζει την αρχαία κολόνα. Ποιος ξέρει ποιον ναό να θρηνεί;

Κλείνω τα μάτια κι αναπολώ το σουσαμένιο κουλούρι που αγόρασα στον δρόμο (ίδιο με το δικό μας αλλά σαν πιο νόστιμο βρε παιδί μου), τον χυμό από ρόδι που πουλάγανε παντού γιατί καθαρίζει -λένε- το αίμα, το αϊράνι,τους καστανάδες, τον λούστρο που ζήταγε επιμόνως να μας προσφέρει τις υπηρεσίες του, τους σαλεπιτζήδες, τους τύπους που πάνε να σου κάνουν μια μικρο-εξυπηρέτηση για να πάρουν καμιά λίρα.

Τώρα έχω εικόνα: κάνουμε τον τελευταίο μεγάλο περίπατο στη θάλασσα του Μαρμαρά. Κατά μήκος, τα βυζαντινά τείχη, οι πύργοι του Θεόφιλου, τα ερείπια του παλατιού του Βουκολέοντα. Μπροστά μας το λιμάνι του Εμίνονου, ο σιδηροδρομικός σταθμός Σιρκεζί που άλλοτε έφερνε κόσμο με το τρένο κατευθείαν απ' το Παρίσι. Τελευταίο γεύμα τα ολόφρεσκα μπαρμπούνια στου Χατζόπουλου, τελευταίο γλυκό ο μπακλαβάς στου Γκιουλούογλου που γίνεται προσκύνημα κανονικό, τελευταία εικόνα, η Πόλη φωτισμένη καθώς το αεροπλάνο απογειώνεται για την επιστροφή στην πραγματικότητα.

" The Artist "

Σε κάνει να ονειρεύεσαι! Αν είσαι και λίγο ρετρό τύπος, τότε δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος να περάσεις ένα απολαυστικό δίωρο. Στην εποχή που οι θόρυβοι είναι πιο δυνατοί από ποτέ και τα κούφια λόγια περισσεύουν, η "σιωπή" του Artsit έρχεται να σε αναγκάσει να εστιάσεις στην εικόνα, στις ωραίες ερμηνείες, στα απίθανα ρούχα, στη μουσική και στη μαγεία των πρώτων χρόνων του κινηματογράφου. Άλλωστε, σύντομα ξεχνάς ότι βλέπεις μια ταινία βωβού κινηματογράφου και μάλιστα στον αιώνα της απόλυτης τεχνολογίας και του 3D...

Η ιστορία της ταινίας αφορά σε μια ιστορία για τον κινηματογράφο προς τα τέλη της δεκαετίας του '20. Έχουμε δηλαδή τα γυρίσματα μιας ταινίας μέσα στην ταινία κι έτσι μας μεταφέρεται ακριβώς η ατμόσφαιρα των κινηματογραφικών στούντιο και των συνθηκών της εποχής.

Το πιο ενδιαφέρον όμως στοιχείο του "Artist" είναι ότι μιλάει για το πέρασμα του κινηματογράφου απ' τη βωβή στην ομιλούσα περίοδο του καταγράφοντας ό, τι θετικό ή αρνητικό σήμαινε αυτό για τις καριέρες των παλιών σταρ της κινηματογραφικής βιομηχανίας αλλά και για τους νέους ηθοποιούς που θα καθιερώνονταν ως σταρς.

Ο Michel Hazanavicious σκηνοθέτησε με μαεστρία κι ευαισθησία αυτά τα πρώτα χρόνια που ξεκίνησε να γράφεται η κινηματογραφική ιστορία και παρέδωσε μια ταινία η οποία όπου έχει προβληθεί μέχρι στιγμής έχει προκαλέσει αίσθηση.

Ο Γάλλος Jean Dujardin ήταν απολαυστικός στον ρόλο του αστέρα και γόη της εποχής George Valentin με σαφείς αναφορές σε πραγματικά πρόσωπα της δεκαετίας του' 20. Κυριολεκτικά, κλέβει την παράσταση! Αφήστε δε, που αν τον δείτε μετά σε φωτογραφίες απ' την πραγματική του ζωή, θα τον προτιμάτε με το look της ταινίας. Τόσο πολύ του πάει!

Το "Artist" ήταν η εναρκτήρια ταινία στις φετινές νύχτες πρεμιέρας. Χτες πραγματοποιήθηκε η avant premiere κι από σήμερα μπορούμε να το απολαύσουμε και στις αίθουσες.

Η μουσική του Mark Isham σε κάνει να θέλεις να σηκωθείς και να χορέψεις swing όταν ανάβουν τα φώτα και βγαίνεις απ' την αίθουσα!

Εγώ το ξαναβλέπω ευχαρίστως!

"Τα μυστικά της Μεσογείου"

Χθες το βράδυ είχα την ευκαιρία να δω το πολύ ενδιαφέρον ντοκιμαντέρ του Πιερ Υβ Κουστώ (του μικρότερου γιου του θρυλικού Ζακ Υβ Κουστώ) "Τα μυστικά της Μεσογείου" που παρουσιάστηκε στο Ευγενίδειο ίδρυμα (Πλανητάριο).

Στα πλαίσια της ομάδας δράσης "Ωκεανοί", ο Πιερ Υβ Κουστώ μαζί με τον ωκεανογράφο Ένρικ Σάλα επιβαίνουν στο σκάφος του Ζακ Υβ Κουστώ, "Αλκυών" και καταδύονται καταρχήν στη θάλασσα της Μασσαλίας, 60 χρόνια μετά την πρώτη κατάδυση του Ζακ Υβ Κουστώ, επιχειρώντας να καταγράψουν την καταστροφή του οικοσυστήματος της Μεσογείου.

Τα μεγάλα ψάρια που είχε δείξει η κάμερα το 1946 δεν υπάρχουν πια. Το κόκκινο κοράλι - ενδεικτικό της καθαρότητας και της υγείας των υδάτων στη Μεσόγειο- έχει υπεραλιευτεί για εμπορικούς λόγους και η αργή ανάπλαση του (κάθε 70 με 100 χρόνια) στέλνει ένα μάλλον απαισιόδοξο μήνυμα για το μέλλον της Μεσογείου.

Οι δύτες θέλουν όμως να δείξουν ότι υπάρχουν ακόμα λύσεις κι έτσι εξακολουθούν το ταξίδι τους ανάμεσα στην Ισπανία και την Κορσική. Εκεί, γύρω απ' τα νησιά Μέντες, την Φορμεντέρα και την Καμπρέρα, έχουν δημιουργηθεί θαλάσσια καταφύγια (σαν τα θαλάσσια πάρκα) με στόχο την επιστροφή των μεγάλων ψαριών και την αναγέννηση της θάλασσας. Οι καταδύσεις αποκαλύπτουν σταδιακά τόσο την ύπαρξη μεγάλων ψαριών όσο κι αυτή του κόκκινου κοραλιού που πράγματι όπως ειπώθηκε και στο ντοκιμαντέρ είναι απείρως ομορφότερο στο φυσικό του περιβάλλον απ' ότι στολίζοντας τον λαιμό των γυναικών...

Παράλληλα, η ομάδα των δυτών μιλάει με ντόπιους ψαράδες της περιοχής οι οποίοι πιστοποιούν ότι παλιότερα η θάλασσα εκεί ήταν γεμάτη ψάρια, ελέγχει την τουριστική κίνηση των νησιών, τους τρόπους αλιείας και την φύλαξη των θαλάσσιων καταφυγίων.

Στο τελευταίο πλάνο, σύντροφος στις καταδύσεις τους είναι κι ο Άλβέρτος του Μονακού ο οποίος πιστοποιεί ιδίοις όμμασι την κρισιμότητα της κατάστασης και την ανάγκη να γίνει ένα διεθνές συνέδριο ανάμεσα στα κράτη που νέμονται τη Μεσόγειο με σκοπό να τη βοηθήσουν ν΄αναγεννηθεί.

Είναι δύσκολο να βρεθεί ένα κοινό νομοθετικό πλαίσιο για τα 20 κράτη που έχουν λόγο στην ευρύτερη περιοχή λαμβάνοντας υπόψη τις επιμέρους ιδιαιτερότητες, τις συνήθεις χιλιετιών (η εκμετάλλευση της Μεσογείου ανάγεται σε χιλιάδες χρόνια πριν καθώς και τη βιομηχανία της αλιείας.

Ο βυθός που στα καταφύγια που προαναφέρθηκαν δείχνει σημάδια βελτίωσης είναι απόδειξη ότι η ελπίδα δεν έχει χαθεί ακόμα. Αν το παράδειγμα των Βαλεαρίδων νήσων βρει μιμητές κι αλλού και οι ντόπιοι σεβαστούν τη θάλασσα και ισορροπήσουν ανάμεσα σε μια ελεγχόμενη τουριστική κίνηση, αλιεία με μέτρο, βαρύ πρόστιμο στους παραβάτες και αστυνόμευση των καταφυγίων, θα έχει επιτευχθεί ο στόχος.

Κρατώ για το τέλος αυτό που είπε ο Κουστώ στον πρόλογο του. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι συνυπάρχουμε με τα ψάρια (είμαστε partners). Η επιβίωση μας εξαρτάται απ' τη δική τους κι αυτό είναι κάτι που πρέπει να γίνει αποτελεσματικά κι όχι μέσα από απρόσωπες κι υπεροπτικές φιλανθρωπίες (ο όρος arrogant charity είναι πολύ ενδεικτικός αυτού που θέλει να πει).

Η ευγένεια και η σεμνότητα στον λόγο του νεαρού Κουστώ αλλά κι η σοβαρότητα με την οποία αυτός και η ομάδα του εργάστηκαν στο ντοκιμαντέρ, είναι η απόδειξη ότι ευτυχώς ακόμα υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι με όραμα για έναν καλύτερο πλανήτη. Μακάρι να ευαισθητοποιηθούν περισσότεροι όσο ακόμα υπάρχει χρόνος...

Δρόμοι Ζωής: Χριστουγεννιάτικο bazaar

Φέτος είναι ο 11ος χρόνος που διοργανώνεται το bazaar των "Δρόμων Ζωής". Στο μικρό στενό στο Γκάζι, εκεί όπου χτυπά η καρδιά των Δρόμων, αρκεί μια επίσκεψη ένα οποιοδήποτε απόγευμα για να πείσει και τον πλέον δύσπιστο για το σημαντικό έργο που επιτελείται αδιάκοπα και καθημερινά χρόνια τώρα.

Οι "Δρόμοι Ζωής", στόχο έχουν να υποστηρίξουν τα κοινωνικώς περιθωριοποιημένα παιδιά παρέχοντας τους βασικά εκπαιδευτική βοήθεια και προσπαθώντας να τα εξοπλίσουν πνευματικά- δηλαδή ουσιαστικά- έχοντας κατά νου ότι η γνώση είναι δικαίωμα όλων και τελικά το μοναδικό αγαθό που δεν μπορεί να σου κλέψει κανείς και με το οποίο μπορείς να νιώθεις ελεύθερος.

Το bazaar είναι ο μοναδικός χρηματικός πόρος των Δρόμων Ζωής. Αρκεί και η ελάχιστη αγορά για να βοηθήσουμε.

Όσοι έχετε επισκεφθεί άλλες χρονιές το bazaar, γνωρίζετε από πρώτο χέρι την ποιότητα των προϊόντων που διατίθενται προς πώληση. Όσοι πάτε φέτος για πρώτη φορά, θα γοητευτείτε τόσο που θα το εντάξετε στις ετήσιες σας συνήθειες. Έτσι κι αλλιώς, όλοι κάτι θ' αγοράσουμε τα Χριστούγεννα είτε για να το γευτούμε στο οικογενειακό τραπέζι, είτε για να το προσφέρουμε σε φίλους. Στο bazaar θα βρει ο καθένας ό, τι χρειάζεται. Αρκεί όμως ακόμα και να περάσει κανείς μια βόλτα το Σαββατοκύριακο 10 &11 Δεκεμβρίου για να πιει έναν καφέ ή να τσιμπήσει κάτι.

Οι "Δρόμοι Ζωής" προσφέρουν τη φροντίδα εκείνη που χρειάζεται ένα παιδί για ν' ανοίξει τα φτερά του. Κι αν έχει κάτι αξία σ' αυτή τη ζωή είναι να βοηθήσεις ένα παιδί να βρει το θάρρος και να πετάξει!